Cevap Yaz
13 Aralık 2019, 15:55
Mehmet Akif
Yönetici

7. Sınıf Türkçe Ders Kitabı “Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün Bulunuş Hikayesi” Etkinlik Cevapları



7. Sınıf MEB Yayınları Türkçe Ders Kitabı Sayfa 172, 173, 174, 175, 176, 177, 178, 179, 180 “DÎVÂNU LUGÂTİ’T-TÜRK’ÜN BULUNUŞ HİKÂYESİ” Metni Etkinlik Cevapları

172. Sayfa

1. Bir ülkede veya bölgede yaşayan halkın sözlü edebiyatını, geleneklerini, törenlerini, inançlarını, müziğini, oyunlarını kısacası kültür ürünlerini incelemenin ve araştırmanın ne tür faydaları olabilir? Tartışınız.

Cevap: Kendini tanımasında, halkını tanımasında gelenek ve göreneklerini yaşatmasında, toplumun birlik ve dayanışma içinde olmasına fayda sağlar.

2. Dîvânu Lugâti’t-Türk hakkında edindiğiniz bilgileri arkadaşlarınızla paylaşınız.

Cevap: Dîvânu Lugâti’t-Türk Kaşgarlı Mahmut tarafından yazılmıştır.Türk soylu halkların dil özelliklerini ve o dönemin söz varlığını olabildiğince ayrıntısıyla ortaya koyan bir “divan”dır.1074 yılında yazılmış olan bu eser Türkçenin ilk sözlüğü olma özelliğini taşımaktadır.

175. Sayfa

1. ETKİNLİK

Metni okurken hikâye haritasında istenenleri not alınız.

Zaman: 1914 yılı
Yer: Sahaflar Çarşısındaki kitapçı dükkanı.
Anlatıcı: 3. Tekil Şahıs
Kişiler: Nazif Bey, kadın, Burhan Bey, Emrullah Efendi, ilmiye encümeni, Ali Emiri Efendi, Faik Reşat Bey.
Olay Örgüsü: Eski Maliye Bakanlarından Nazif Bey’in kitaplığında bulunan bir kitap Nazif Bey tarafından bir kadına verilir. Kadın bu kitabı satmak için bir sahafa götürür. Sahaf kitabın değerini anlamak için birkaç kişiye gösterir. Gösterdiği kişilere göre kitap değersizdir. Ali Emîrî Efendi adlı bir kitap dostu sahaftaki bu kitabı bulur ve satın alır. Bu kitap Divanu Lugati’t-Türk’tür.

176. Sayfa

2. ETKİNLİK

Aşağıda okuduğunuz metinde geçen bazı cümleler verilmiştir. Bu cümlelerden hareketle kelimelerin anlamlarını tahmin ediniz. Tahminlerinizin doğruluğunu TDK Türkçe Sözlük’ten kontrol ediniz.

• Yusuf’u kuyudan çıkaranlar, onu birkaç akçeye sattılar. Fakat sonra Mısır’da ağırlığınca cevahire satıldı.
• Türk dilinde şimdiye kadar bunun gibi bir kitap yazılmamıştır. Bu kitaba hakiki kıymet verilmek lazım gelse cihanın hazineleri kâfi gelmez.
• Ali Emîrî, otuz lirayı hemen verir ama Burhan Bey bir de bahşiş istemektedir.
• Bir rivayete göre dükkânın kapısını kilitleyip anahtarı cebine koyar ve bir tanıdığa rastlamak umuduyla çarşıya çıkar.
• Eve gidip gelecek olsa kitabın bir başkasına satılması ihtimali bulunmaktadır.
• “Bak sana bir kitap veriyorum. İyi sakla,,, Sıkıştığın zaman sahaflara götür. Altın para ile otuz lira eder, aşağıya verme!” der.
• Bugün tek nüshası İstanbul’daki Millet Kütüphanesinde olan Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün bulunuşu, yayımlanması ve çevirisi, ilgi çekici olaylar dizisidir.
• Eserin bulunuşu tamamen bir rastlantı sonucudur.

Cevap:

Cevahir

Tahmin: Mücevher
Sözlük Anlamı: Elmas, yakut vb. değerli taşlar, mücevher

Kafi

Tahmin: Yeteri kadar olan.
Sözlük Anlamı: Yeterli, yetecek ölçüde olan

Bahşiş

Tahmin: Fazladan verilen para.
Sözlük Anlamı: Yapılan bir hizmete ödenen ücretten ayrı olarak fazladan verilen para, kahve parası.

Rivayet

Tahmin: Söylenti
Sözlük Anlamı: Söylenti, ağızdan ağıza dolaşan, kesinlik kazanmayan haber.

İhtimal

Tahmin: Olasılık
Sözlük Anlamı: Bir şeyin olabilmesi durumu, olabilirlik, olasılık.

Sahaf

Tahmin: Eski kitap satılan yer.
Sözlük Anlamı: Genellikle kullanılmış ve eski kitap alıp satan kitapçı.

Nüsha

Tahmin: Aynısından başka bir suret.
Sözlük Anlamı: Birbirinin tıpkısı olan yazılı şeylerin her biri.

Rastlantı

Tahmin: Tesadüf.
Sözlük Anlamı: Bilgiye, isteğe, kurala veya belli bir sebebe dayanmaksızın oluveren karşılaşma, tesadüf.

3. ETKİNLİK

Aşağıdaki soruları okuduğunuz metinden hareketle yanıtlayınız.

1. Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün değerini bilmeyen kişiler kimlerdir?

Cevap: Nazif Bey, kadın, Burhan Bey, Emrullah Efendi, ilmiye encümeni.

2. Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün değerini ve önemini hemen kavrayan Ali Emîrî Efendi kimdir?

Cevap: Ömrünü ve servetini kitaplara adayan, haftada birkaç kez Sahaflar Çarşısı’na uğrayıp, kitapçıları tek tek dolaşarak yeni bir şey olup olmadığını sormayı alışkanlık edinen bir kişidir.

3. Dîvânu Lugâti’t-Türk neden önemli bir eserdir?

Cevap: Türk dili ve o zamanki Türk toplumlarının yaşayışı ve kültürü hakkında önemli bilgiler veren ender bir eser olduğu için önemlidir.

4. Bir kitabın değerli ve özel olduğuna kimler karar vermelidir?

Cevap: Kitap içeriğindeki bilgilere göre o konuda uzmanlaşmış kişiler.

5. Bir kitabın değerini belirleyen tek nüsha olması mıdır, içeriği midir? Tartışınız.

Cevap: Kitabın içeriğidir.Tek olması o kitabı değerli yapmaz.Fakat kitabın içeriği kitabın değerini göstermektedir.Hem içeriği hem de kitabın tek olması daha değerli olur.

6. Çok değerli olduğuna inandığınız el yazması bir eser bulursanız ne yaparsınız?

Cevap: Aileme bilgi verip yetkili kişilere teslim ederdim.

177. Sayfa

4. ETKİNLİK

Aşağıdaki cümlelerde anlamca çelişen sözcüklerin kullanımından kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır. Bu sözcüklerin altını örnekteki gibi çiziniz.

Cevap:

Derginize kılı kırk yaracak şekilde bir göz attım.
Aşağı yukarı tam üç yıldır görüşemiyoruz.
Beyza kesinlikle haftaya gelebilir.
Sanırım o işi mutlaka kabul edecektir.
Eminim bu saatte İzmir’e varmış olmalı.
Okulumuzun takımı şüphesiz bu maça iyi hazırlanmış olmalı.

5. ETKİNLİK

Aşağıdaki cümlelerde sözcüklerin yanlış yerde kullanılmasından kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır. Cümlelerin doğru şeklini örnekteki gibi yazınız.

Cevap:

İzinsiz inşaata girilmez.
(inşaata izinsiz girilmez)
Bu çorba fazla dışarıda kaldığı için bozulmuş.
(Bu çorba dışarıda fazla kaldığı için bozulmuş.)
Yeni eve girdim ki sen aradın.
(Eve yeni girdim ki sen aradın.)
Otuz iki oya karşı yirmi altı oyla sınıf başkanı seçildim.
(Yirmi altı oya karşı otuz iki oyla sınıf başkanı seçildim.)
Ağrısız kulak delinir.
(Kulak ağrısız delinir.)
Yeni kazağımı giymiştim ki kapının zili çaldı.
(Kazağımı yeni giymiştim ki kapının zili çaldı.)



6. ETKİNLİK

Aşağıdaki cümlelerde anlam belirsizliğinden kaynaklanan anlatım bozukluğu vardır. Anlam belirsizliğinin nedenini cümlelerin karşısına, cümlenin doğru şeklini ise verilen boşluğa yazınız.

177. Sayfa

178. Sayfa

7. ETKİNLİK

Aşağıdaki yönergeleri uygulayınız.

a) Aşağıdaki cümleleri okuyunuz. Altı çizili kelimelerin cümlenin anlamını nasıl etkilediğini açıklayınız.

• Bazıları vardır; gözlerini konuşana diker, sessizce otururlar. “İşte, iyi bir dinleyici!” dersiniz oysaki gözleri konuşanda değildir. İyi bir dinleyici gözleriyle değil sorularla dinler; başka bir deyişle konuşulan konu üzerinde kafasında uyanan sorulara cevap arar. Dinlediklerini bu sorularla değerlendirir.
• Yetkililer güneş çarpması konusunda halkı uyardılar. Özellikle yaşlıların ve çocukların öğle saatlerinde güneşe çıkmamasını söylediler.
• Hedef net bir şekilde belirlendikten sonra ona ulaşmak için ilk olarak yapılması gereken şey plan yapmaktır.
• Bir de bu konuda son olarak şunu belirtmek isterim ki kütüphanecilik önemli bir disiplin gerektirmektedir.

Cevap: Geçiş ve bağlantı ifadeleridir.Cümleleri diğer cümleler ile bağlayıp düşünce farklılıklarını anlatmaya yaramaktadır.Düşünceleri olumlu ya da olumsuz etkilemektedir.

b) Siz de bu ifadeleri kullanarak birer cümle yazınız.

Cevap:

Sus pus oturunca ne kadar da akıllı dersiniz, oysaki yaptığı yaramazlıklardan yorgun düşmüş.

Bugün sanki Temmuz ayındayız, başka bir deyişle hava çok sıcak.

Tük kahvesi cezvede yapılmalıdır.Özellikle bakır cezve tercih edilmelidir.

Yazmaya başlamadan önce ilk olarak kalem tercihimizin iyi yapılması gerekir.

Son olarak şunu belirtmem gerekir ki bisiklete binmeden önce emniyet tedbirlerini mutlaka almak gerekir.

8. ETKİNLİK

Okuduğunuz metinden alınan aşağıdaki cümlelerden öznel olanlara (Ö), nesnel olanlara (N) yazınız.

Cevap:

(Ö) Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün bulunuşu, yayımlanması ve çevirisi, ilgi çekici olaylar dizisidir.
(N) Paraya ihtiyacı olan kadın, kitabı Sahaflar Çarşısı’ndaki kitapçı Burhan Bey’e götürür ve otuz liraya satmak istediğini söyler.
(N) Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün tek nüshası İstanbul’daki Millet Kütüphanesindedir.
(Ö) Bu kitap değil, Türkistan ülkesidir… Türkistan değil bütün cihandır.
(Ö) Otuz değil, otuz bin lira bile değerdir bu kitaba.

179. Sayfa

9. ETKİNLİK

Ali Emîrî Efendi’nin Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün değeri ile ilgili Hz. Yusuf’a atıfta bulunarak yaptığı benzetmeyi değerlendiriniz. Ali Emîrî Efendi neden Dîvânu Lugâti’t-Türk ile Hz. Yusuf arasında bir benzerlik kurmaktadır? Yorumlayınız.

Dostlarına, arkadaşlarına kitabın değerini şöyle anlatır Ali Emîrî Efendi:
“Bu kitap değil, Türkistan ülkesidir,,, Türkistan değil bütün cihandır. Türklük, Türk dili bu kitap sayesinde başka bir parlaklık kazanacak. Arap dilinde Sibeveyh’in kitabı ne ise bu da Türk dilinde onun kardeşidir. Türk dilinde şimdiye kadar bunun gibi bir kitap yazılmamıştır. Bu kitaba hakiki kıymet verilmek lazım gelse cihanın hazineleri kâfi gelmez, Bu kitapla Hz. Yusuf arasında bir benzerlik vardır. Yusuf’u kuyudan çıkaranlar, onu birkaç akçeye sattılar. Fakat sonra Mısır’da ağırlığınca cevahire satıldı. Bu kitabı da Burhan bana otuz üç liraya sattı. Fakat ben bunu birkaç misli ağırlığında elmaslara, zümrütlere vermem,”

Cevap: Hz.Yusuf kuyuya atıldıktan sonra az bir paraya köle tüccarları onu satmıştır.Fakat daha sonra Mısır’a aziz olmuştur.Çok değerli ve başarılı işler yapmıştır.İnsanları kuraklıkta aç kalmaktan kurtarmıştır.Değeri sonradan anlaşılmıştır. Dîvânu Lugâti’t-Türk az bir paraya satılmıştır fakat değeri para ile ölçülemeyecek kadar fazladır ve sonradan değeri ve önemi bilinmiştir.Bu nedenle benzerlik göstermektedir.

10. ETKİNLİK

Aşağıdaki sözleri okuyunuz. Yönerge doğrultusunda konuşmanızı hazırlayınız.

Başka dile uymaz annenin sesi,
Her sözün ararsan vardır Türkçesi!
Ziya Gökalp

Bugünden sonra dîvânda, dergâhta, bergâhta, mecliste, meydanda
Türkçeden başka dil kullanılmayacaktır.
Karamanoğlu Mehmet Bey

Karamanoğlu Mehmet Bey ve Ziya Gökalp’in Türkçeye bakış açılarını değerlendiriniz. Sizin bu konudaki düşünceleriniz nelerdir? Kısa bir konuşma metni hazırlayarak arkadaşlarınızla paylaşınız. Konuşmanızda uygun geçiş ve bağlantı ifadeleri kullanmaya özen gösteriniz.

Cevap: Türkçenin önemi değeri hakkında fikir belirtmişlerdir.Ziya Gökalp Türkçe dilinin güzelliğinden bahsederken konuşmalarımızda Türkçe kelimeleri kullanmasını yönünde fikir belirtmiştir.Dilimize yabancı kelimeleri sokmamak gerekir. Karamanoğlu Mehmet Bey ise her yerde Türkçe konuşmaya özen göstermemiz gerektiğini söylüyor.

180. Sayfa

11. ETKİNLİK

Aşağıdaki yönergeleri uygulayınız.

180. Sayfa

a) Yukarıdaki gazete haberini okuyunuz. Siz “drone” cihazına Türkçe karşılık olarak hangisini uygun buluyorsunuz? Niçin ?

Cevap: Uçangöz ismi daha uygun.Çünkü yaptığı işler genellikle yukarıdan çekim yapmak ve bu da onu uçangöz olarak adlandırmaya uygun.

b) Bu seçenekler dışında sizin de bir öneriniz var mı? Sebepleriyle birlikte açıklayınız?

Cevap: Ben “Demirarı” ismini yakıştırdım.Çünkü arıya benzemekle beraber metal aksamları var.

c) Alışveriş merkezlerinden hastanelere, lokantalardan apartman ve site isimlerine kadar kullandığımız kelimelerin neredeyse tamamı yabancı kelime istilasına uğradı. Dilimizdeki yabancı kelime istilasına dikkat çekmek için yakın çevrenizde karşılaştığınız bir örnekten hareketle kısa bir haber metni yazınız. Haber metninizde 5N1K sorularının cevaplarını vermeyi unutmayınız.

Cevap: Radyo ve TV’lerde Yabancı Kelime İstilasıTÜRK Dil Kurumu, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) için hazırladığı raporda, radyo ve televizyon yayınlarındaki “yabancı kelime istilası”na dikkati çekti. Raporda, yayınlarda kullanılan yabancı kelimelerden örnekler verilerek, “Basın-yayın organlarıyla, çok kısa sürede ve bir istila halinde dile sokulmaya çalışılan yabancı kelimeler, dili yozlaştırmaktadır” denildi. TDK’nın belirlemelerine göre, yayınlarda Türkçe fiillerle birlikte kullanılan yabancı kelimelerden bazıları şöyle:

Akompanya etmek, demo yapmak, momentumu yakalamak, asistlik yapmak, egzajere etmek, absorbe olmak, prezante etmek, ajite etmek, piyasayı fonlamak, marjinalize etmek, start almak, dokümante etmek, minimale yaklaşmak, tolere etmek, skorer oyun sergilemek, enforme etmek, hijyen sağlamak, bloke etmek, sabote etmek, ekarte etmek, apolitik olmak, format vermek, revize etmek, brifing almak.

GELECEK DERSE HAZIRLIK

Kitap okumayla ilgili özdeyişler araştırarak beğendiklerinizi sınıfa getirmek üzere yazınız.

Cevap:

Ömrünün dörtte üçünü okumakla geçiren muhakkak namuslu olur – DİDEROT
İnsanlığa başlıca borcumuz: Bıkmaksızın okumak, üşenmeksizin okumaktır – ŞEMSETTİN SAMİ
Kitabın hala fikirlerin temel taşıyıcısı olduğuna inanıyorum… (George Will)
Her okur bir lider değildir, fakat her lider bir okur olmalıdır… (Hanry Truman)
Gelecek, ihtiyacı olan şeyleri yapabilmek için neyi öğrenmesi gerektiğini bilenlerindir..(Denis Waitley)
Okumayı sevmeyene dokuz hoca az (Atasözü)
Okuma ihtiyacı barut gibidir, bir kere tutuşunca artık sönmez – Victor Hugo
Okuma zevkini kazanmayanın öğrenimi yarıda kalmıştır – P Peacut
Okuma zevkini, Hindistan’ın hazinelerine değişmem – E Gıbbon
Okumak bir deva, anlamak bir şifadır – R Necdet Evrimer
Okumak bir insanı doldurur, insanlarla konuşmak hazırlar, yazmak ise olgunlaştırır – Bacon
Okumak gıdadır, okuyan insanlık bilen insanlıktır – V Hugo
Okumasını bilirsen, her insanın bir kitap olduğunu göreceksin – W E Channing
Okumayı sevmek, hayattaki can sıkıcı saatleri güzel saatlerle değiştirmektir – Montesquieu
Okunacak en büyük kitap insandır – Hacı Bektaş Veli



Bir önceki yazımız olan 7. Sınıf Türkçe 68-69. Sayfa Cevapları Meb Yayınları başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

HIZLI CEVAP YAZ

Yazıyla İlgili Fikirleriniz:

Cevap Yaz
DirilişYasal Uyarı
Site İsmi: Diriliş
Forum diriliş Diriliş | Diriliş Forumu
Sitemizde bulunan tüm yazılar, konular, içerikler yol gösterici nitelikte genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır.